Dọc theo con đường chính Dominukonų gatvė, tại một góc phố, chúng ta sẽ bắt gặp một ngôi nhà thờ nhỏ ẩn mình. Đây không phải là một nhà thờ bình thường; chúng ta có thể nhận ra điều đó ngay từ bức hình Chúa Phục Sinh phía trên lối vào, một bản sao của những gì có thể chiêm ngưỡng bên trong. Thực tế, trong đền thánh đặc biệt này đang lưu giữ bản gốc của bức họa Chúa Giêsu Lòng Thương Xót (hay Lòng Chúa Thương Xót, tên quốc tế là God’s Mercy), được Thánh Faustina Kowalska ủy thác cho họa sĩ Eugeniusz Kazimirowski thực hiện vào năm 1934 tại Vilnius.
Lịch sử bức họa Chúa Giêsu Lòng Thương Xót
Lịch sử kể rằng Thánh nữ đã nhận được những thị kiến về Chúa Phục Sinh, thúc giục bà thực hiện bức họa này; điều đó xảy ra vào năm 1931, khi bà mới 26 tuổi, trong căn phòng tại tu viện của Dòng Nữ tu Đức Bà Mẹ Lòng Thương Xót ở Płock, Ba Lan. Sau đó, bà chuyển đến Vilnius, gặp gỡ Chân phước Cha Sopocko, người đã trở thành cha linh hướng quan trọng của bà, ủy thác thực hiện bức họa và viết cuốn nhật ký về những hồi ức của mình; vài năm sau, bà trở về Ba Lan khi đã mắc bệnh lao và qua đời tại Krakow vào năm 1938, khi mới 33 tuổi.
Quay trở lại với bức họa của chúng ta. Hình ảnh Chúa Giêsu Lòng Thương Xót không phải lúc nào cũng được trưng bày tại đền thánh này mà đã trải qua nhiều thăng trầm. Từ năm 1934, năm được ủy thác và hoàn thành, bức họa đã không ngừng bị di chuyển.
Vào năm 1935, bức họa được trưng bày gần nhà nguyện linh ảnh Đức Mẹ Lòng Thương Xót tại Cổng Bình Minh ở Vilnius; sau đó vào năm 1937, sau khi được sự cho phép của Tổng giám mục Vilnius, nó được treo tại bàn thờ chính của Nhà thờ Thánh Michael, nơi cha linh hướng của Thánh nữ, Chân phước Cha Sopoćko, đang làm quản xứ: bức họa đã ở đó suốt 11 năm cho đến năm 1948. Vào năm đó, chính quyền Xô Viết đã đóng cửa nhà thờ Thánh Michael và bức họa, cũng như toàn bộ tòa nhà, đã bị một công nhân người Lithuania mua lại một cách bất hợp pháp. Từ đó, bức họa không còn được trưng bày công khai cho đến năm 1956.
Bức họa được hai tín hữu nhiệt thành, một người Lithuania và một người Ba Lan, cất giữ và giấu kín khỏi chính quyền Xô Viết: ban đầu là trên một căn gác mái và sau đó là trong Nhà thờ Chúa Thánh Thần, nhưng chưa bao giờ được trưng bày tại đó.
Phải nhờ đến sự giúp đỡ của Cha Józef Grasewicz, một người bạn của Chân phước Cha Sopocko, tác phẩm mới được đưa ra công chúng một lần nữa: nhưng lần này là ở Ba Lan, tại Nowa Ruda (thuộc lãnh thổ Belarus thời bấy giờ), nơi bức họa được trưng bày trong suốt 30 năm.
Từ năm 1956 đến 1986, bức họa luôn ở trong Nhà thờ Nowa Ruda, mặc dù vào năm 1970 chính nhà thờ này đã bị đóng cửa và biến thành nhà kho bởi chính quyền Xô Viết.
Bức họa vẫn ở đó mà không có người trông coi và không bị chính quyền tịch thu chỉ vì một lý do đơn giản: họ không có chiếc thang nào đủ dài để hạ nó xuống; sau khi vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, bức họa đã được đưa trở lại Vilnius, Lithuania, nhưng không phải trước khi tạo ra một bản sao để giữ lại ở Nowa Ruda, nhằm tránh làm dấy lên sự nghi ngờ của chính quyền địa phương và các tín hữu vốn vẫn đến cầu nguyện tại ngôi nhà thờ đã bị bỏ hoang. Trở lại Vilnius, bức họa được trưng bày tại nhà thờ Chúa Thánh Thần cho đến năm 2005 và sau nhiều lần trùng tu, nó đã được đặt lại trong ngôi nhà thờ nhỏ bên cạnh là Nhà thờ Chúa Ba Ngôi, nay được cung hiến làm Đền thánh Lòng Chúa Thương Xót, nơi bức họa hiện hữu cho đến ngày nay.
Ý nghĩa bức họa Chúa Giêsu Lòng Thương Xót
Linh ảnh thánh thể hiện Chúa Giêsu Lòng Thương Xót đang ban phước lành cho các khách hành hương. Cần phải nhắc đến một bức họa Chúa Giêsu Lòng Thương Xót thứ hai, một bản sao của bức họa tại Vilnius, đó là bức họa tại Krakow; bản sao thứ hai này cho thấy những khác biệt cơ bản do bức họa được vẽ nhiều năm sau đó và chỉ thông qua các ghi chép của Thánh nữ chứ không phải dưới sự chỉ dẫn trực tiếp của bà: thực tế, bàn tay phải giơ lên trong bức họa ở Krakow giống như đang chào hơn là ban phước cho khách hành hương. Bàn tay ban phước, theo các quy tắc phụng vụ thời bấy giờ, phải ở đúng độ cao đó.
Trong khi đó, bàn tay trái chỉ vào cạnh sườn bị đâm thấu sau khi chết trên thập giá: trái tim không lộ ra nhưng từ đó tỏa ra các tia sáng, một tia màu nhạt và một tia màu đỏ, tượng trưng cho nước và máu. Tầm quan trọng của trái tim được che khuất khẳng định sự khác biệt giữa hai sự sùng kính: những gì chúng ta tôn thờ khi cầu nguyện trước bức họa không phải là Thánh Tâm Chúa Giêsu, mà là Lòng Chúa Thương Xót; đối tượng của sự sùng kính chính là các tia sáng.
Ý nghĩa của máu và nước
Tia màu nhạt (không phải màu trắng!), tượng trưng cho nước chảy ra từ cạnh sườn sau cái chết trên thập giá, biểu thị sự thuần khiết và thanh tẩy, gợi nhớ đến nước của bí tích rửa tội; đó là tia sáng “bào chữa cho các linh hồn” và liên hệ đến bí tích hòa giải hay xưng tội.
Tia màu đỏ, tượng trưng cho máu chảy ra từ cạnh sườn, được định nghĩa là “sự sống của các linh hồn”, như đã được ghi trực tiếp trong nhật ký của Thánh Faustina, và liên hệ với các bí tích khác. Nền của bức họa có màu đen: màu “không” sắc này tượng trưng cho tội lỗi của con người; đó là hình ảnh Chúa Phục Sinh hiện ra với các tông đồ trong phòng tiệc ly sau khi chết, với đôi chân đang bước đi trong tội lỗi, thể hiện ý chí dấn thân và đến gặp gỡ Con người đang gặp khó khăn; từ “baptizo” trong tiếng Hy Lạp có nghĩa là “dìm mình xuống”. Chúa Giêsu với phép rửa của mình đã chấp nhận hoàn toàn sứ mệnh Chúa Cha giao phó là cứu chuộc và tha thứ mọi tội lỗi cho nhân loại.
Một chi tiết thú vị: khuôn mặt trong bức họa đã được so sánh với khuôn mặt trên Khăn liệm Thánh, và sau những phân tích kỹ lưỡng, chúng hoàn toàn trùng khớp. Điều tương tự cũng xảy ra với khuôn mặt trên khăn liệm Sudarium. Rất có khả năng chúng ta đang được chiêm ngưỡng khuôn mặt thực sự của Chúa Kitô.
Bài viết của Simone Serri